Wespen

Doorgaans leven wespen maar één seizoen, in het najaar sterven ze af. Net zoals bij hommels overwinteren alleen de bevruchte wespenkoninginnen. Na de winterslaap beginnen de koninginnen met het bouwen van een nieuw nest. Dit kan zowat overal zijn. Wespen willen zich vooral veilig en beschut voelen. Hierdoor kunnen ze een nest maken in huis, in spouwmuren, op zolder, in kassen, in bomen en ook in de grond.

Wespen en hun nest

Een wespennest is een mooi bouwwerk. Het nest wordt gemaakt van vermalen stukjes tak, hout, bladeren en zelfs insectendelen die vermengd zijn met speeksel. Verder kunnen er nog andere materialen gebruikt worden. Welke materialen is afhankelijk van de wespensoort. Met al het materiaal bouwt de koningin diverse kleine kamertjes voor haar eerste eitjes.

De eerste eitjes worden in april gelegd en zijn rond de tweede helft van mei volwassen werkers geworden. Zij bouwen verder aan het nest en voeden tegelijkertijd ook de nieuwe larven. De koningin houdt zich op dat moment enkel nog bezig met eitjes leggen en verlaat het wespennest niet meer. Uit niet-bevruchte eitjes ontstaan ten slotte mannetjes die dienen om de jonge koninginnen voor het volgend jaar te bevruchten.

Werksters voeden de larven met vermalen insecten. In ruil scheiden de larven een zoete vloeistof af, waarmee de werksters zich voeden. Daarnaast halen wespen suikers uit bloemennectar en honingdauw op bomen. Bomen die veel last hadden van bladluizen, trekken later in het seizoen extra wespen aan.

Dankzij hun sterk ontwikkeld geheugen vinden wespen hun nest steeds terug. Dit helpt hen ook bij het terugvinden van voedselbronnen.

Tegen het einde van het seizoen zijn er minder larven en dus ook minder zoete afscheiding voor de werksters. Daardoor gaan ze actiever op zoek naar suikerrijk voedsel bij mensen.

In oktober en november trekken de jonge koninginnen weg om te overwinteren, terwijl het oude volk afsterft. Oude wespennesten worden niet opnieuw gebruikt.

Soorten wespen

Vooraleer je denkt aan bestrijden, is het nuttig om te kijken over welke wesp het gaat. geef wespen, waar het kan, de ruimte om te leven. Hieronder een lijstje van de meest voorkomende soorten wespen.

Gewone wesp

De gewone wesp, die deel uitmaakt van de groep ‘limonadewespen’, wordt tot 2 cm groot. Ze bezorgen in de tweede helft van de zomer overlast, omdat er op dat moment minder larven in de nest aanwezig zijn.

Kenmerkend aan deze wespensoort is de ingesnoerde overgang van het borststuk naar het achterlijf. Verder lijkt de gewone wesp erg op de Duitse wesp.

Het verschil tussen de soorten is vooral te zien aan hun nesten: de Duitse wesp heeft een grijs nest terwijl gewone wespen een gelig tot roodbruin wespennest hebben. De kleur is afhankelijk van het materiaal dat de wespen gebruiken om het nest op te bouwen.

Duitse wesp

De Duitse wesp behoort ook tot de groep ‘limonadewespen’. Net als de gewone wesp vangt deze wespensoort veel insecten zoals vliegen en muggen om aan de larven te voeden. Pas in de tweede helft van de zomer krijgen ze last van suikertekort waardoor ze ons lastig vallen op terrasjes.

Zowel de gewone wesp als de Duitse wesp kunnen zich net als de Aziatische hoornaar voeden met bijen. Dit gebeurt vooral in de nazomer, omdat de wespen dan massaal op zoek gaan naar zoetstoffen en de honingvoorraad van de bijen valt daar ook onder. In het najaar gaan de wespen ook op late bloeiers, zoals klimop, vliegen op zoek naar nectar.

Franse veldwesp

De Franse wesp, ofwel de Franse veldwesp (Polistes dominula), wordt 12 tot 18 mm lang. Deze wespensoort leeft voornamelijk van insecten en is niet geïnteresseerd in zoete dranken. Daarom ervaar je geen overlast van deze wesp.

De Franse veldwesp maakt het nest in holtes op beschutte plaatsen. Daar bouwt deze wespensoort open nesten waardoor de wespen zichtbaar blijven. De koningin overwintert zowel in bomen als in huizen.

Typisch voor de Franse veldwesp is dat deze wespen meerdere kleine nesten bouwen in een straal van 5 meter. In tegenstelling tot de gewone wesp en Duitse wesp tolereert de Franse veldwesp geen andere wespennesten in haar buurt. Verder steken deze wespen enkel overdag als je in hun vliegroute loopt of als ze zich in gevaar wanen.

Europese hoornaar

De Europese hoornaar (Vespa Crabro), ofwel de paardenwesp, is een grote wesp die vaak verward wordt met de Aziatische hoornaar. Hierdoor wordt de Europese hoornaar regelmatig ten onrechte gedood.

De Europese hoornaar is groter dan de Aziatische en kan tot 4 cm lang worden. Net zoals een honingbij steek de Europese hoornaar zelden: alleen in geval van bedreiging zal deze wesp steken.

Verder huisvest deze wespensoort zich in holtes van bomen. Hierdoor komt de Europese hoornaar vooral voor in bossen en op zandgronden.

Aziatische hoornaar

De Aziatische hoornaar (Vespa Velutina), ook wel zwarte wesp genoemd, is een exotische wesp die sinds 2017 in ons land is gesignaleerd. Deze wesp is te herkennen aan zijn kleine formaat, ze wordt maximum 3 cm en daardoor kleiner dan de Europese hoornaar.

De Aziatische hoornaar vormt een bedreiging voor honingbijen. Deze wesp vormt een serieuze bedreiging voor onze honingbijen. Behalve op honingbijen jagen ze ook op wespen, vliegen, sprinkhanen en vlinders.

Hun prooien ontdoen ze van kop en ledematen. Het middelste eiwitrijke borststuk voederen ze aan hun larven. De hoornaars zelf voeden zichzelf met nektar.

De Aziatische hoornaar bouwt twee nesten. In de lente maken ze een nest onder dakranden of in tuinhuisjes terwijl ze in de zomer meestal een vrijhangend nest bouwen, hoog in bomen.

Graafwesp

Van de graafwesp zijn er vele soorten te vinden in België en Nederland. Deze wespensoort leeft solitair in holletjes in de grond of in holle stengels. Graafwespen steken overigens niet. Ze hebben wel een angel, maar die ze gebruiken alleen tijdens hun jacht op insecten.

Horzel wesp

De horzel wesp behoort ook tot de wespenfamilie en is 3,5 cm lang. Horzels zijn niet agressief: alleen als ze zich bedreigd voelen kunnen ze steken. In Nederland komt de horzel vooral in het oostelijk deel van het land voor en in België nauwelijks.

Net als bij de andere wespen verzamelt de horzel wesp veel insecten om te voeren aan de larven. De horzel voedt zichzelf met plantensap dat wordt opgelikt in beschadigde bomen of deze wesp bijt in takken om hier sap uit te zuigen. Ook overrijp fruit vindt de horzel wesp lekker. Deze wespensoort jaagt ’s nachts gewoon door want dan zijn nachtvlinders een ideale prooi.

Japanse reuzenhoornaar

De Japanse reuzenhoornaar (Vespa mandarinia japonica) is een ondersoort van de ‘Aziatische reuzenhoornaar’ (Vespa mandarinia). Deze wespensoort wordt tot 5 cm lang en de spanwijdte van de vleugels is meer dan 6 cm.

De Japanse reuzenhoornaar komt niet vaak voor in de omgeving van huizen, meestal zoekt deze wesp een plekje in de natuur.

Rode wesp

De rode wesp (Vespula rufa) is 10 tot 19 mm groot. Deze wesp heeft een rode tekening op het achterlijf, vandaar ook de naam. De rode wesp maakt het nest ondergronds, maar wel dichtbij de oppervlakte. Hierdoor kom je deze wespensoort tegen in open ruimtes, lichte bossen en zandgroeven.

Nog meer wespen

Deze lijst van wespensoorten is uiteraard niet volledig. Er zijn nog vele kleine wespen die ons niet storen, maar evengoed deel uitmaken van ons ecosysteem.

Wespen onderscheiden van zweefvliegen

Zweefvliegen worden vaak verward met wespen, omdat ze sterk op elkaar lijken in vorm en kleur. Toch zijn zweefvliegen echte vliegen. Je kunt ze onderscheiden aan hun twee vleugels, die ze in rust opzij houden, terwijl wespen vier vleugels hebben die ze bovenop hun rug vouwen. Zweefvliegen hebben geen wespentaille en zeer korte antennes.

Ook hun vlieggedrag verschilt: zweefvliegen kunnen stil in de lucht blijven hangen of boven bloemen zweven, wat wespen niet doen. Ze zijn bovendien vaak al vroeg in het voorjaar actief.

Zweefvliegen blijven meestal bij planten en komen niet op zoetigheid af, al kunnen ze op felgekleurde kleding afkomen omdat ze die voor bloemen aanzien. Ze hebben geen angel en kunnen dus niet steken.

Bestrijd ze niet want zweefvliegen zijn nuttige insecten. Ze helpen bij de bestuiving en hun larven eten bladluizen, waardoor ze bijdragen aan een gezonde tuin. Hierdoor vind je de larven van zweefvliegen regelmatig in natuurlijke tuinen, in groenten of op sierplanten die geteisterd worden door bladluizen.

Sluipwespen zijn geen klassieke wespen

Naast zweefvliegen zijn er ook nog sluipwespen. Sluipwespen zijn nuttige insecten die schadelijke insecten parasiteren. Denk hierbij aan bladluizen, witte vlieg poppen, rupsen en poppen van vlinders. De vrouwtjes van de sluipwesp hebben geen angel maar een legboor om eitjes in of op hun prooi te leggen. In tegenstelling tot een wesp is een sluipwesp klein en fijn gebouwd. Alleen met een geoefend oog kun je deze insecten in de natuur waarnemen. Makkelijker is het om de parasiteringen op het blad te zien.

Aphidius is een groep sluipwespen die bladluizen parasiteren. Encarsia en Eretmocerus sluipwespen zijn sluipwesp soorten die de witte vlieg parasiteren.

Het parasiteren verloopt steeds op dezelfde manier: de sluipwesp legt één eitje in de bladluis of in de larve van de witte vlieg. De larve eet het schadelijke insect van binnenuit op, waarna een harde cocon ontstaat waarin de nieuwe sluipwesp zich ontwikkelt. Een geparasiteerde bladluis lijkt op een opgeblazen mummie, meestal beige tot bruin van kleur. Is er een gaatje te zien, dan is de nieuwe sluipwesp al uit de mummie gekomen.

Wespensteek

Gestoken worden door een wesp is geen pretje. Een wespensteek is pijnlijk en branderig door het gif dat wordt ingespoten. De angel blijft niet achter. Een hoornaar steekt pijnlijker dan een gewone wesp, omdat hij een langere angel heeft.

Ik ben gestoken door een wesp

Ben je gestoken door een wesp? Doe een suikerklontje even in je mond en leg het daarna op de wespensteek. Door de suiker wordt het gif uit je lichaam gezogen. Leg indien nodig nog een cold pack op de wespensteek en neem eventueel een pijnstiller.

Bij een wespensteek moet je naar de dokter gaan als:

• je in de mond of keel bent gestoken.
• de zwelling erg groot wordt en je ziek begint te voelen.
• je een allergische reactie krijgt of in anafylactische shock gaat, dit laatste kan dodelijk zijn dus bel dan een ambulance!
• je meerdere wespensteken in één keer hebt gekregen

Meerdere wespensteken

Bij veelvuldige steken is de totale hoeveelheid ingespoten gif groter. Naast lokale pijnen kunnen ook andere symptomen zich voordoen. Denk hierbij aan braken, hoofdpijn, daling van de bloeddruk en soms stuipen of bewustzijnsverlies.

Mijn hond is gestoken door een wesp

Is jouw hond gestoken door een wesp? Dan geldt dezelfde redenering als bij de mens. Wanneer het dier op zijn lichaam gestoken is, dan zal dit pijnlijk en irriterend zijn maar niet gevaarlijk. Net als bij de mens kun je in dat geval een coolpack leggen op de wespensteek of de plek even wassen met sodawater.

Helaas worden honden regelmatig in het gezicht, op hun tong of in hun keel gestoken, omdat ze de wesp besnuffelen of proberen op te eten. Steken in de bek, neus of keel zijn wel risicovol. Bij een serieuze zwelling kunnen de luchtwegen namelijk afgekneld worden. Raadpleeg dan ook meteen de dierenarts!

Mijn kat heeft een wespensteek

Is je kat gestoken door een wesp? Ook dan is het verhaal gelijkaardig. Als de kat in de mond wordt gestoken, dan moet je meteen naar de dierenarts. Dit geldt ook bij allergische reacties of anaphylactische reacties van je kat.

Hoe wespen bestrijden?

De meeste mensen hebben de reflex om wespen meteen te bestrijden als ze ermee geconfronteerd worden. Dit is echter niet nodig, want wespen zijn juist nuttig. Afhankelijk van de plaats van de wespennest, kun je dus bekijken of je al dan niet gaat ingrijpen. Hieronder geven we korte toelichting waar de wespennesten kunnen ontstaan, of je die wespen moet bestrijden en hoe je dat het beste kunt doen.

• Wespennest in het dak (onder dakpannen): deze plek is alleen vervelend als de wespen vervolgens het huis binnendringen. Als de wespen onder de dakpannen blijven, dan is het niet nodig om ze te bestrijden. Na het seizoen verdwijnen de wespen namelijk vanzelf.
• Wespennest in de spouwmuur: hierbij geldt dezelfde regel als bij een wespennest in het dak. Zolang de wespen niet in huis komen, is er geen probleem.
• Wespennest in huis of op zolder: een wespennest op deze plek is lastig te tolereren. Het is belangrijk om eerst te observeren waar de wespen naartoe vliegen zodat je het nest kunt vinden. Zodra je dit weet, maak je vervolgens een afspraak met een professionele verdelger. De brandweer doet dit ook tegen betaling.
• Wespennest in de tuin of in de grond: op deze locaties veroorzaken wespen geen last. Hierdoor kun je ze gewoon met rust laten en hun ding laten doen. Wespen vangen namelijk veel insecten in de tuin en zijn daarom erg nuttig.
• Wespennest in appelboom: een wespennest op deze plek kan tot schade leiden. Appels, pruimen, perziken en druiven worden gemakkelijk getroffen door wespenvraat zodra de vruchten rijp zijn. De schade aan het fruit kan aanzienlijk oplopen, mogelijk zelfs van jaar op jaar.

  Warme, droge zomers zijn ideaal voor wespen en tot ’s avonds laat blijven ze actief. Je kan fruithoezen gebruiken om je fruit tegen wespen te beschermen en volgend jaar vanaf maart al een waspinator in de boomgaard hangen om de kans te verkleinen dat er een nieuwe wespennest wordt gebouwd.

Wespenval

Rootsum verkoopt geen wespenvallen omdat wespen deel uitmaken van het voedselweb. Wespen voeren hun larven grote hoeveelheden insecten en spelen zo een rol in het natuurlijke evenwicht. Tegelijkertijd dienen ze zelf als voedsel voor verschillende zoogdieren en vogels. Daarmee vormen wespen een belangrijke schakel in de voedselketen en dragen ze bij aan de biodiversiteit.

Fruithoesjes

In ons aanbod vind je fruithoesjes om je fruit te beschermen tegen wespenvraat. Deze zakjes hang je simpelweg rond het fruit. Gebruik de fruithoesjes vooraleer er schade is aangebracht. Vooral bij druiven is een fruithoesje een goede oplossing. Bovendien geven ze extra bescherming tegen zonnebrand.

Zelf wespen bestrijden

Bestrijd wespen enkel met gif als jezelf of je kinderen gevaar lopen. Onthoud dat gif ook onschuldige of nuttige insecten, zoals bijen en natuurlijke vijanden treft. Bovendien is gif schadelijk voor huisdieren, vogels en mensen, en kan het resten achterlaten in de omgeving.

Daarom kiezen we liever voor preventieve, diervriendelijke oplossingen die wespen op afstand houden zonder de biodiversiteit te schaden.

Wespen verjagen

De meest ecologische oplossing is wespen verjagen zodat je er geen last van ondervindt.

Gebruik een imitatie wespennest

Een waspinator is een neppe wespennest! Als de wespen de waspinator waarnemen, veronderstellen ze dat er al een wespennest is en vliegen ze weg. Hierdoor heb je dus geen last meer van de wespen. De wespennest-dummy kun je overigens overal gebruiken.

Hang de waspinator goed zichtbaar voor de wespen, liefst op 2 m hoogte.

Let op! Als er reeds een wespennest aanwezig is binnen 4 à 6 meter in de omgeving, dan gaat de waspinator niet meer werken! De aanwezige wespen ruiken dat het hun domein is.

Etherische oliën om wespen te verjagen

Volgens onderzoek blijken 2 gecombineerde mengsels van etherische oliën er voor te zorgen dat wespen worden geweerd: enerzijds de combinatie van kruidnagel, citroengras en geranium en anderzijds dezelfde combinatie met rozemarijn toegevoegd. Het wordt gebruikt in een dosering van 30 mg per dag.

Verder kun je wespen weghouden van je terras door middel van sterke kruiden. Zo kun je een wierookstokje branden, lavendel geurkaarsen aansteken, maar ook rozemarijn, citroengras, kruidnagel, salie en anijs kunnen helpen. De enige voorwaarde is dat de geuren sterk genoeg moeten zijn, aangezien je buiten zit en veel geur door de wind verloren gaat.

Wespen bestrijden met azijn

Een alternatief is een bakje met azijn neerzetten. Dit zou kunnen helpen om wespen op een afstand te houden, omdat ze niet van de azijngeur houden. Door wat kruidnagel, citroenpartjes of sinaasappelpartjes toe te voegen aan de azijn, kan het mengsel nog beter werken.

Solitaire wespen bestrijden?

Bestrijd nooit solitaire bijen en wespen. Ze zijn ongevaarlijk en juist heel nuttig. Hetzelfde geldt voor honingbijen. Bijen zijn geen wespen, dus probeer het onderscheid te maken. Honingbijen zijn onmisbaar voor ons ecosysteem, maar worden helaas sterk bedreigd door onder andere de varroamijt en de Aziatische hoornaar. Bescherm ze daarom in plaats van ze te bestrijden. Solitaire bijen, solitaire wespen en honingbijen steken bovendien niet.

Bijenkast

Waarom zijn solitaire bijen en wespen nuttig? Solitaire bijen bestuiven planten, net als honingbijen. Sommige soorten zijn zelfs afhankelijk van één specifieke plantensoort; verdwijnt die plant, dan verdwijnt ook het insect.

Solitaire wespen zijn meestal vleeseters en helpen door veel tuinplagen te vangen, zoals vliegen, kevers, muggen, luizen en kleine rupsen.

In plaats van te bestrijden, kun je solitaire wespen juist helpen door een insectenhotel te plaatsen! Zo creëer je nestplaatsen voor deze insecten.

Nut van wespen

Als je op je terras regelmatig gestoord worden door wespen, dan vraag jij je misschien wel af: ‘waar zijn wespen goed voor?’

Wespen zijn belangrijke helpers bij de bestrijding van insecten in de tuin. Ze vangen grote aantallen insecten om hun larven mee te voeden, zoals vliegen, muggen, hooiwagens, cicaden en hun larven, onbehaarde rupsen en larven van bladwespen en zaagwespen. Ook voeren ze soms verse resten van dode zoogdieren en vogels aan hun larven, zolang deze bereikbaar zijn. De larven kunnen namelijk geen huid doorbijten. In tegenstelling tot bijen, hommels en zweefvliegen zijn wespen dus geen vegetariërs.

Daarnaast maken wespen deel uit van het voedselweb. Ze dienen zelf als prooi voor verschillende zoogdieren en vogels. Vooral de nesten van de gewone wesp en de Duitse wesp zijn aantrekkelijk, omdat ze veel larven en volwassen wespen bevatten. Zoogdieren zoals vossen, egels, dassen en muizen durven wespennesten te plunderen. Ook vogels zoals de wespendief, de grauwe klauwier en de grauwe vliegenvanger eten regelmatig wespen of wespenlarven.

Meer informatie nodig?

Inmiddels hebben wij bij Rootsum ruim 30 jaar ervaring binnen de sector van biologische bestrijdingsmiddelen. Hierdoor beschikken we over uitgebreide kennis. Dus heb jij een vraag of twijfel je welke middelen het beste zijn voor jouw situatie? Neem dan gerust contact met ons op!