De fruitmot (Cydia pomonella) is een van de meest voorkomende oorzaken van wormstekige appels in België en Nederland. De larven boren gangen in de vrucht, waardoor appels van binnen aangetast worden.
Gelukkig kan je de fruitmot op een natuurlijke manier bestrijden. Op deze pagina lees je hoe je schade herkent en welke biologische methodes echt werken.
Fruitmot veroorzaakt de meeste schade in appels. Vandaar dat ze ook appelmot wordt genoemd. Maar ook peer, kweepeer en walnoten kunnen aangetast worden.
Schade van fruitmot herkennen
Is fruitmot schadelijk? Ja zeker, fruitmot zorgt voor rupsen in appels. We spreken dan van wormstekige appels.
De fruitmot rups is roze bij appel en wit of bijna geel bij peer. Ze vreet zich door de vrucht naar het klokhuis waar ze van de proteïnerijke pitten smult. Na ongeveer 1 maand is de rups volgroeid. Ze verlaat dan de vrucht via een spinseldraad om vervolgens een schuilplaats te zoeken in de schors van de boom of in de grond onder de appelboom. Daar verpoppen ze tot een tweede generatie volwassen fruitmot in hetzelfde jaar, ofwel overwinteren ze om in de lente opnieuw tevoorschijn te komen.
Wormstekigheid
De jonge fruitmot rupsen boren zich in appels en maakt gangen in het vruchtvlees. De schade herken je aan een boorgang en bruine verrotting van het vruchtvlees wanneer je de appel doorsnijdt. In de gangen laten de rupsen uitwerpselen achter; dit is bruin en korrelvormig.
Fruitmot bestrijden?
Chemische bestrijding van fruitmot is lastig, omdat de larven veilig in de appel zitten. De bestrijding van fruitmot kan echter prima op een natuurlijke en biologisch manier. Je leest hieronder hoe je dit aanpakt.
1. Fruitmot bestrijden met een feromoonval fruitmot
De val fruitmot bestaat uit een driehoekige val met lijmbodems en een specifieke feromoon fruitmot. Het feromoon kan rechtstreeks op de lijmbodem worden gelegd of in het daarbij geleverd kokertje in de nok van de val worden bevestigd. Er worden 4 lijmbodems meegeleverd, voldoende voor een seizoen.
De populatie schadelijke motten wordt geleidelijk afgebouwd waardoor je na een aantal jaren nog weinig wormstekigheid hebt.
Wanneer fruitmot val ophangen?
Idealiter hang je de val vanaf half april tot en met september in het geval van late appelsoorten.
Liever iets te vroeg dan te laat: een feromoonval kan gerust een week eerder worden opgehangen, maar te laat plaatsen betekent dat je de eerste motten mist en vrouwtjes bevrucht worden.
Hoe de feromoonval fruitmot monteren?
Zie in deze korte video hoe je stap voor stap de fruitmotval monteert en ophangt.
2. Oorwormhuisje ophangen
Oorwormen zijn natuurlijke vijanden van de fruitmot en andere plaaginsecten. Als je geen bestrijdingsmiddelen (ook geen natuurlijk gif) gebruikt, vestigen ze zich vanzelf in je boomgaard en helpen ze bij het bestrijden van bladluizen en verschillende rupsen, waaronder die van de fruitmot, pruimenmot en wintervlinder.
Hang daarom oorwormhuisjes in je fruitbomen. Vul terracotta potjes met stro, dek af met kippengaas en hang ze omgekeerd in de boom. Ze worden snel bewoond.
3. Rupsen wegvangen met vangbanden
Fruitmot rupsen kan je wegvangen met vangbanden van golfkarton. Hiervoor gebruik je dubbel golfkarton van 20 cm breed.
Om het golfkarton te verstevigen, kan je er nylongaas of een plastieken band rond wikkelen en vervolgens alles samen vastbinden met een ijzerdraad. Hang het golfkarton op 1.2 m hoogte.
Hang vanaf juni een vangband rond de stammen van je appelaars. De eerste generatie rupsen verlaten rond deze tijd de wormstekige vruchten om te verpoppen in de schors. Als ze het golfkarton tegenkomen, verstoppen ze zich daarin.
Gebruik nieuw golfkarton eind juli-begin augustus voor de tweede generatie rupsen te vangen. Verwijder deze vangband eind september.
4. Fruitmot bestrijden met aaltjes
Volg deze richtlijnen om aaltjes (nematoden) effectief in te zetten tegen de rupsen van de fruitmot.
Felti-care aaltjes worden gebruikt om de rupsen van de fruitmot op de boomstam te bestrijden. Gebruik 1 miljoen nematoden per m2.
Meng de aaltjes met water en verdun de oplossing in functie van het aantal te behandelen bomen.
Sproei de stam van de bomen goed nat en vooral de schorskieren. Behandel zowel de boomstammen tot 1 m hoogte als de grond onder de bomen.
Verspuit de oplossing voornamelijk in de kieren van de boomschors, daar waar de larven zich schuil houden.
Aaltjes kunnen de larven enkel bacterieel infecteren als ze op de larven terechtkomen. Ze kunnen zich niet op de harde schors voortbewegen.
De beste toepassingsperiode is september-oktober. De luchttemperatuur tijdens de nacht moet hoger zijn dan 12°C dus wacht niet te lang op het einde van het seizoen.
De werking is zeer wisselend. De effectiviteit van de aaltjes hangt namelijk af van hoe goed de aaltjes de larven in de schorsspleten kunnen infecteren.
5. Gevallen fruit oprapen
Appels die gestoken werden door fruitmot, kunnen vroegtijdig van de boom vallen. Leg een doek onder je appelboom en raap de appels meteen op zodat de larven niet in de grond kunnen kruipen om te overwinteren. Gevallen fruit oprapen is ook belangrijk om te vermijden dat fruitvliegjes op het rottend fruit afkomen.
6. Kippen in de boomgaard
Kippen kunnen het hele jaar rondscharrelen in de fruittuin. Als dit voor jou niet mogelijk is, is het toch aangewezen om ze tijdens de wintermaanden los te laten lopen onder de fruitbomen. Dit helpt om de overwinterende rupsen te beperken. Ze kunnen de cocons zoeken die in de grond aanwezig zijn.
Versterk jouw fruitbomen
Sterke bomen zijn minder vatbaar voor ziektes en plagen. Hieronder vind je enkele eenvoudige maatregelen die je kan ne men om je fruitbomen te versterken.
Geef nooit chemische bemesting, zeker geen chemische stikstof, dit maakt de bomen gevoeliger aan ziekten
Geef als basisbemesting een dikke mulchlaag compost uit eigen tuin of een laag wormenaarde. Een laag van 3 cm dik voldoet als je dit jaarlijks herhaalt.
Behandel de bomen met Oenosan. Dit natuurlijk product bestaat uit vermalen calcietgesteente , zorgt voor sterkere bladeren en maakt in periodes van hitte de bomen meer stressbestendig. Oenosan zorgt ook voor een betere vruchtzetting en verhoogt het suikergehalte waardoor de vruchten zoeter smaken bij oogst. Toepassen vanaf de knopvorming en om de drie weken herhalen.
Een andere optie is de bomen behandelen met Microferm. Het is een mengeling van gunstige bacteriën, schimmels en gisten. Ze gaan zich op het blad vermenigvuldigen en zorgen dat de bomen meer weerstand opbouwen tegen schadelijke schimmels. Ook microferm kan je in de bomen spuiten met de nematodenspuit.
Levenscyclus van de fruitmot
De ontwikkeling en vluchtperiodes van de fruitmot variëren naargelang het weer en de regio. Door klimaatopwarming starten de vluchten gemiddeld vroeger en duren ze langer. Hieronder vind je algemene richtlijnen.
Wanneer viegt de fruitmot?
De fruitmot verschijnt rond begin mei. De vroegste waarneming tot op heden was 21 april bij een heel warm voorjaar. De fruitmot blijft vliegen tot in september.
Bij avondtemperaturen boven 13°C vliegen fruitmotten rond appel- en perenbomen. Voor de eileg is gemiddeld minstens 15°C nodig.
De eitjes worden afzonderlijk afgelegd, zowel op vruchten als op bladeren.
De jonge fruitmot larve komt uit het eitje, en is op dat moment wit van kleur. Later verandert de kleur en wordt ze crème tot roze-kleurig.
Fruitmot heeft twee tot drie generaties per jaar
De eerste generatie rupsen verlaten de wormstekige vruchten vanaf juni om te verpoppen in de schors of in de grond. Na twee tot drie weken verpoppen de rupsen tot een nieuwe generatie fruitmotten of blijven ter plekke om te overwinteren.
De nieuwe generatie motten gaat opnieuw eitjes afleggen en zorgen voor nieuwe aangetaste appels. Deze tweede generatie rupsen verlaat eind juli-begin augustus de appels en zal dan in de grond of in de boomschors overwinteren.
In uitzonderlijk warme zomers of in het zuiden kan een deel van de poppen nog uitkomen tot een derde generatie fruitmotten.
Verschil tussen fruitmot en appelzaagwesp
Misschien heb je wormen in appels maar geen fruitmot! . Bij appelzaagwesp heeft een feromoonval tegen fruitmot geen effect, omdat het specifieke feromoon enkel de fruitmotmannetjes aantrekt. Daarom vind je hieronder het verschil tussen fruitmot en appelzaagwesp.
Zowel fruitmot- als appelzaagwesplarven vreten gangen in appels, wat in het begin hetzelfde wormstekige beeld geeft. De timing is echter verschillend: appelzaagwesp vliegt vroeger, waardoor schade eerder zichtbaar is.
Fruitmotlarven worden roze in een ouder stadium, terwijl appelzaagwesplarven vuilwit blijven en een sterke geur afgeven.
Een typisch symptoom van appelzaagwesp is de zaagwespring: een verkurkte slinger over de vrucht, ontstaan doordat jonge larven net onder de schil gangen maken die later openscheuren.
Fruitmot komt veel vaker voor, maar beide plagen kunnen tegelijk in dezelfde boomgaard schade veroorzaken.
Vroege fruitmot en kleine fruitmot
De vroege fruitmot en kleine fruitmot brengen niet zoveel schade met zich mee. Hobbytuinders hebben vooral last van de gewone fruitmot Cydia pomonella.
Vroege fruitmot
De vroege fruitmot (Pammene rhediella) is een nog kleinere mot van slechts 5 mm groot. Ze is donkerpaars van kleur met oranje vleugeleinden. De vroege fruitmot kent maar 1 generatie per jaar en vliegt uit tussen half april en einde juni.
De rups van de vroege fruitmot is crèmekleurig tot grijsachtig wit met bruine wratten. De jonge larven vreten oppervlakkig aan de vrucht, men spreekt van ‘snoepvreterij’. Oudere rupsen vreten vraatgangen in de vrucht zelf. In de gangen laten ze geen uitwerpselen achter. De gangen verkurken.
Kleine fruitmot
De kleine fruitmot Cydia lobarzewskii of Grapholita lobarzewskii is net als de gewone fruitmot ongeveer 8 mm groot. Ze is echter geelbruin van kleur met onregelmatige donkere vlekken. Ze vliegt tussen eind april en half juli. Eitjes worden afzonderlijk afgezet op de jonge vruchten. De larve kan tot 12 mm groot worden, is aan de bovenkant roze van kleur en aan de onderkant witgeel.
De rupsen veroorzaken ook gangen in de vruchten zonder uitwerpselen achter te laten.
Cookies
We gebruiken cookies om je beter en persoonlijker te helpen. Functionele cookies zorgen ervoor dat onze website goed werkt. Daarnaast gebruiken we analytische cookies om onze site te verbeteren, en persoonlijke en marketingcookies om inhoud op maat aan te bieden, je interesses beter te begrijpen en advertenties te personaliseren die je mogelijks ziet. Meer informatie over hoe Google je gegevens gebruikt, vind je in hun Privacy en Voorwaarden.
Functionele cookies zijn noodzakelijke cookies die helpen om een website bruikbaar te maken. Zonder deze cookies kan de website niet naar behoren functioneren.
Persoonlijke
Persoonlijke cookies onthouden jouw voorkeuren, zoals taal of locatie, zodat de website beter aansluit bij jouw wensen.
Analytische
Analytische cookies geven ons inzicht in het gebruik van de website. Met deze informatie kunnen we de website verbeteren en beter afstemmen op de behoeften van onze bezoekers.
Marketing
Marketing cookies worden gebruikt om inhoud en aanbiedingen te tonen die voor jou relevant zijn, zowel op onze site als op andere websites.
