Zelf bokashi maken

Wie ons kent, weet dat we grote voorstanders zijn van mulchen.

Mulchen beschermt de bodem tegen uitdroging en erosie, maar stimuleert vooral het bodemleven.

In het najaar is mulchen ideaal met blad en gras.

De afgevallen bladeren kan je opnemen met de grasmaaier, waardoor ze in fijne stukjes worden gehakseld, perfect om te gebruiken als mulch in zowel de siertuin als de moestuin.

Maar… met die afgevallen bladeren kan je nog meer doen: je kan er bladbokashi van maken!

Bladbokashi vs. gewoon mulchen

Bladbokashi maken betekent dat je de bladeren laat fermenteren, een natuurlijk proces dat ook spontaan in bossen plaatsvindt.

Hiervoor gebruik je Effectieve Micro-organismen (EM), zoals Microferm..

Tijdens de fermentatie, die ongeveer acht weken duurt, worden de bladeren anaëroob (zonder zuurstof) omgezet in een voorgefermenteerde massa.

Wanneer je deze massa als laagje over de bodem verdeelt, gaan de bodemorganismen in de grond verder aan de slag, net zoals bij gewoon mulchen.

Het grote verschil zit in de fermentatie.

Doordat de bladeren vooraf gefermenteerd zijn, verloopt de vertering in de bodem veel sneller en met minder verlies door oxidatie.

Bovendien voeg je met bladbokashi een bom aan micro-organismen toe aan de bodem.

Dat zorgt voor een extra boost van het bodemleven, nog sterker dan bij klassiek mulchen.

Wat is het verschil tussen bokashi en compost?

Bokashi is het fermenteren van organisch materiaal – dat kan blad, tuinafval of keukenresten zijn.

Het proces gebeurt onder zuurstofarme omstandigheden: de bokashihoop wordt afgesloten met een zeil zodat er geen zuurstof bij kan.

Tijdens de fermentatie stijgt de temperatuur tot ongeveer 40°C, om daarna weer te dalen tot rond 20°C.

Bij composteren gebeurt net het tegenovergestelde: daarbij is zuurstof nodig.

Het organisch materiaal wordt als het ware verbrand, waardoor de composthoop tot 70°C kan opwarmen.

Hierdoor neemt het volume af en komt er veel koolstof (CO₂) vrij in de lucht.

Bij bokashi gebeurt dat niet: na de fermentatie blijft de hoeveelheid organische massa nagenoeg behouden (slechts 5% verlies).

Voordelen van bokashi maken

• Je verwerkt je eigen keuken- én tuinafval.
• Je hoeft niet meer naar het containerpark.
• De bodem wordt vruchtbaarder en rijker aan bodemleven.
• Er vormt zich humus, waardoor de bodemstructuur verbetert en water beter wordt vastgehouden.
• Planten worden weerbaarder tegen ziekten en schimmels.
• Extra meststoffen zijn overbodig.
• De CO₂-uitstoot is nihil, in tegenstelling tot composteren.

Hoe maak je bladbokashi?

Zelf bladbokashi maken is eenvoudig, maar vraagt een beetje voorbereiding en aandacht voor het proces.

Volg deze stappen om van afgevallen bladeren een krachtige bodemverbeteraar te maken.

1. De voorbereiding

Leg eerst een zeil op de grond als onderlaag.

Verzamel je bladeren en leg er een eerste hoop op.

Strooi hierover:

• wat lavameel,
• en eventueel bentoniet.

Druk daarna de hoop goed aan met je voeten zodat er zo weinig mogelijk lucht in zit.

2. De lagen opbouwen

Leg vervolgens een nieuwe laag bladeren en herhaal dezelfde handelingen: lavameel en eventueel bentoniet toevoegen, en goed aandrukken.

Blijf dit doen tot je een hoop van minstens 1 m³ hebt opgebouwd.

Druk op het einde alles nog eens stevig aan om zoveel mogelijk zuurstof te verwijderen.

3. Microferm toevoegen

Giet nu over de hoop een mengsel van 2 liter Microferm, aangelengd met water.

Je kan dit op twee manieren doen:

• Ofwel laag per laag een beetje Microferm overgieten.
• Ofwel alles op het einde in één keer aanbrengen.

De hoeveelheid water die je toevoegt, hangt af van hoe vochtig de bladeren al zijn.

Het vochtgehalte mag niet hoger zijn dan 50% – de massa moet dus vochtig aanvoelen, maar niet druipen.

4. Luchtdicht afsluiten

Dek de hoop goed af met het zeil, zodat er geen zuurstof meer bij kan.

Laat alles acht weken afgesloten rusten.

Tijdens deze periode vindt de fermentatie plaats.

5. Bladbokashi gebruiken

Na acht weken is je bladbokashi klaar!

Gebruik het als mulch in je siertuin of moestuin.

Strooi een laagje van ongeveer 10 cm over de bodem.

De bodemorganismen werken het verder in en zetten het om in waardevolle humus.

Verhoudingen en tips

Voor 1 m³ bladbokashi gebruik je:

• maximaal 10 kg lavameel,
• maximaal 10 kg bentoniet,
• en 2 liter Microferm (verplicht).

Tip: Lavameel helpt de pH te regelen en bindt het vocht dat vrijkomt.

Bentoniet werkt op dezelfde manier en ondersteunt het fermentatieproces.

De Microferm is echter de enige essentiële component, die zorgt voor de eigenlijke fermentatie.

Hoe maak je tuinbokashi?

Tuinbokashi maak je op dezelfde manier als bladbokashi.

Het verschil is dat je bij tuinbokashi niet alleen bladeren gebruikt, maar ook allerlei groenafval uit de tuin én keukenresten.

Het beste resultaat krijg je door de laagjes zo gevarieerd mogelijk op te bouwen.

Elke laag druk je goed aan, zodat er zo weinig mogelijk zuurstof in de hoop zit.

Voeg daarna Microferm toe, aan een verhouding van 2 liter per kubieke meter tuinafval.

Waar maak je tuinbokashi in?

Je kan tuinbokashi op verschillende manieren aanleggen:

• onder een zeil op de grond,
• in bigbags van bouwmaterialen,
• of in grote plastic containers, waarbij je het bovenste deel afzaagt om als deksel te gebruiken.

Belangrijk is dat de hoop afgesloten blijft van zuurstof tijdens de fermentatieperiode.

Wat mag er in een tuinbokashi?

In een tuinbokashi kan je verrassend veel soorten organisch materiaal verwerken:

• gras en bladeren
• dierlijke mest van kippen en kleinvee
• gehakselde groene twijgjes (zoals van taxus, buxus of coniferen)
• gehakselde takjes met blaadjes (zoals van gemengde hagen of beukenhagen)
• keukenresten, al dan niet reeds gefermenteerd

Deze materialen zorgen samen voor een rijk en evenwichtig fermentatieproces.

Wat mag er niet in tuinbokashi?

Er zijn enkele materialen die niet geschikt zijn om te fermenteren:

• houtkrullen en gehakseld hout, deze breken niet af in zuurstofarme omstandigheden. (Je kan ze wel gebruiken op tuinpaadjes.)
• dierlijke uitwerpselen van hond of kat, die laat je beter achterwege.

Bokashi - keukenemmers

Met een bokashi-keukenemmer kan je je eigen keukenresten fermenteren en daarna gebruiken in de tuin of als voeding voor je balkon- en terrasplanten.

Het grote voordeel?

• Geen stankhinder
• Geen fruitvliegjes
• En een circulaire manier om voedselresten te hergebruiken

Hoe Bokashi maken in een bokashi-emmer?

Wat heb je nodig?

1. Een bokashi keukenemmer (met kraantje onderaan)
2. Een zak bokashi starter (rijk aan micro-organismen)

Zo ga je te werk

1. Verklein je keukenresten tot stukjes van ongeveer 5 cm.
2. Leg een laag van 5 cm keukenafval in de emmer.
3. Druk deze goed aan en strooi er een maatschepje bokashi-starter over.
4. Herhaal dit telkens je nieuw afval toevoegt.
5. Sluit de emmer telkens goed af met het deksel, zuurstof mag er niet bij.

Wanneer de emmer vol is, laat je hem twee weken fermenteren op een warme, droge plek.

Bokashi gebruiken in de tuin

Na de fermentatie kan je de gefermenteerde etensresten in de grond verwerken.

1. Maak geulen tussen de groenterijen.
2. Houd 10 cm afstand van de wortels van bestaande planten.
3. Gebruik ongeveer 1 kg bokashi per m².
4. Dek de geulen af met aarde.

Na twee weken zijn de voorverteerde etensresten volledig opgenomen door het bodemleven.

Wacht wel twee weken met zaaien of planten, anders kunnen de zaden mee gaan fermenteren en niet kiemen.

Wat mag er in de bokashi-emmer?

Wat mag er in de bokashi-keukenemmer?

Bijna alles!

Toegelaten materialen

• Groente- en fruitresten (ook citrus- en bananenschillen)
• Gekookt voedsel
• Kaas en yoghurt
• Eierschalen
• Beperkt brood
• Theezakjes en een beetje koffiedik
• Bloemen- en plantenresten
• Kleine hoeveelheden asresten

Vermijd

• Beschimmelde etensresten
• Vloeibare resten (azijn, soep, sap, olie, enz.)
• Grote botten
• Papier of karton

Compostthee in de bokashi-emmer

Na ongeveer een week merk je onderaan de emmer een laagje vocht: compostthee.

Dit aftreksel is rijk aan micro-organismen, vitaminen en mineralen.

Zo gebruik je het

• Verdun 10 ml compostthee in 1 liter water.
• Geef het aan je kamer- of tuinplanten als natuurlijke voeding.
• Of giet het in het toilet of de afvoerbuizen, het reinigt van nature en voorkomt verstoppingen.

Je kan compostthee blijven aftappen, ook tijdens de twee weken waarin de emmer fermenteert.

Bokashi verwerken in potten en bloembakken

Je kan met je gefermenteerde etensresten ook je eigen potgrond maken!

Optie 1: Potgrond maken

1. Meng bokashi met gewone aarde in een aarden pot.
2. Zet de pot omgekeerd op de grond en laat enkele maanden rusten.
3. Daarna heb je rijke bokashi-potgrond waarin je bloemen kunt planten.

Optie 2: Rechtstreeks in bloembakken

1. Vul de pot met een laag potgrond,
2. Voeg een laag bokashi toe,
3. Sluit af met nog een laag potgrond.
4. Na twee weken kan je hierin bloemen of planten zetten.

Bokashi verwerken in compost

Bokashi kan ook perfect dienen als versneller voor compost.

Door bokashi toe te voegen aan je composthoop stimuleer je de activiteit van micro-organismen, waardoor het composteringsproces sneller verloopt.

Ook interessant om te lezen:

• Bokashi en Effectieve micro-organismen?
• Recycleren via mulchen
• Genieten van een natuurlijke zwemvijver
• Algen in de vijver