Wist je dat deze vogel in 2023 werd uitgeroepen tot ‘vogel van het jaar’!?
Zijn kleurrijk uiterlijk doet je meteen denken aan één of ander tropisch vogeltje maar hij leeft wel degelijk bij ons. Vroeger werd de putter vaak gevangen om hem als zangvogel in kooien te houden. Ondertussen behoort de putter tot de beschermde vogelsoorten. Hierdoor is het aantal in de natuur weer gestaag aan het toenemen en zijn ze ook terug in tuinen en parken te zien.
Vaak zie je putters tijdens het broedseizoen in paartjes rond huppelen maar daarbuiten vormen ze grote groepen van wel veertig tot vijftig vogels bij elkaar. Het zijn erg sociale vogels.
Putter, distelvink of stekelvink zijn verschillende namen voor dit lieftallige vogeltje.
Hoe herken ik de putter?
De putter is een kleurrijk vogeltje met spitse snavel en een ondiep gevorkte staart. Ze zijn ongeveer 12 cm groot en hebben een spanwijdte van 21 tot 25 cm. Hun gewicht varieert tussen 14 en 19 gram.
De putter die bij ons voorkomt heeft precies een rood masker op. Achter het rode masker zie je een witte brede band met daarachter een zwarte band. Ze hebben dus een rood gezicht met een zwart-witte kop.
Op de zwarte vleugels zie je een gele vlek in het midden. Als de distelvink zijn vleugels spreidt, zie je brede, gele vleugelstrepen. De staart is zwart met witte vlekken. Zijn borst varieert van kleur: in de winter is die geelbruin terwijl deze in de zomer eerder grijs gekleurd is. Ook zijn bek wordt in de winter donkerder.
De mannetjes en vrouwtjes lijken fel op elkaar. Bij de vrouwtjes stopt het rode masker voor of halverwege haar ogen terwijl het bij de mannetjes voorbij de ogen loopt. Tijdens het broedseizoen zijn het rode masker en de gele strepen in de vleugels bij de mannetjes feller van kleur dan bij de vrouwtjes.
Soorten putters
De putter is op basis van zijn kleuren onderverdeeld in twee grote groepen. Er zijn 9 ondersoorten van zwartgekapte distelvinken; gekenmerkt door het rode gezicht en zwart-witte kop en 4 ondersoorten van grijskopputters. Deze laatste hebben een rood masker maar de rest van de kop is grijs zoals de romp.
Welk geluid maakt de putter?
Het zijn prachtige zangers! Zowel de vrouwtjes als de mannetjes zingen maar de mannetjes zingen meer gevarieerd dan de vrouwtjes. Ze kunnen ook tijdens het vliegen zingen.
In de zang van de distelvink kan je de zang van andere vogels horen. De putter herhaalt de geluiden van vogels die hij hoorde in zijn omgeving toen hij jong was.
Via deze link kan je het geluid van een putter/ distelvink beluisteren.
Habitat en verspreiding van de putter
De putter is inheems in Europa, Noord-Afrika en het westen en midden van Azië. In Europa vind je hem vooral in halfopen gebieden en bosranden. Tegenwoordig komen ze ook weer meer voor in tuinen en parken. Ze houden van verwilderende plekken zoals verwaarloosde industrieterreinen omwille van de wilde plantengroei daar en het overvloed aan plantenzaden.
Over het algemeen blijven de mannelijke distelvinken ter plaatse terwijl de vrouwtjes met de jongen zuidwestelijk trekken. Vandaar dat hij als gedeeltelijke standvogel en gedeeltelijke trekvogel wordt beschouwd. De wintertrek gebeurt tussen half september en eind november. Vanaf maart tot half mei komen ze terug naar onze streken.
Het verspreidingsgebied is groot. Het gaat van Zuid Scandinavië tot in centraal Rusland en van Noord-Afrika tot in het noorden van India.
Wat eet de putter?
De putters zijn echte zaadeters. Hun voorkeur gaat uit naar kleine zaden van stekelige planten zoals akkerdistels, mariadistels en vooral de zaden van de grote kaardenbol en klis (kliswortel) zijn geliefd. Zaadjes waar andere vogels niet bij kunnen, gaan ze zonder problemen met hun smalle snavel uit de zaaddoosjes pikken. Ze hebben hun naam ‘distelvink’ of ‘stekelvink’ alvast niet gestolen!
Naast zaden van distels voedt de distelvink zich ook met bessen, zoals aalbessen en frambozen, knoppen en zaden van paardenbloemen, zonnebloemzaden, graszaden en zaden van de teunisbloem. Wat bomen betreft, zijn zaden van els, lariks en berk de favorieten.
De putter is echter geen vegetariër. Ook insecten zoals miereneitjes, kevers, wormen en rupsen worden gegeten. Vooral de jongen van de distelvink worden gevoerd met insecten.
Waar bouwt een putter haar nest?
Paartjes worden gevormd voor het leven. Elk paartje heeft twee legsels per jaar van vier tot zes eitjes. Ze bouwen hun nesten in bosranden of in open ruimtes waar enkele bomen bij elkaar staan. Het vrouwtje bouwt de nest terwijl het mannetje in de buurt blijft en nestmateriaal aanbrengt. Nesten van putters worden niet snel opgemerkt omdat de vrouwtjes hun nesten heel goed weten te camoufleren.
De putter bouwt zijn nest lager dan 10 m van de grond. Vaak in loofbomen, soms ook in cipressen, fruitbomen of hagen. In parken gaat de voorkeur naar esdoorns of populieren.
Van april tot begin augustus is het broedseizoen.
Hoe de putter naar je tuin lokken?
As je planten in je tuin zet die de distelvink geweldig vindt, bestaat de kans dat je de vogel op een dag op bezoek krijgt. Vooral de zaadkoppen van de Grote kaardebol (Dipsacus fullonum) en Mariadistel (Silybum marianum) zijn heel geliefd, evenals de pitten van de grote zonnebloemen (Helianthus annuus ).
Leg je een wilde bloemenweide aan met akkerkruiden, dan zal dit de putter zeker opvallen. Grote klis of kliswortel, chicorei, vlaszaad, vogelwikke, boekweit, teunisbloemen worden zeer gewaardeerd.
In de winter kan je de putter misschien spotten op je voedertafel. Zeker als je zonnebloempitjes strooit, heb je kans dat de distelvink zich laat zien. Tijdens de winterperiode eet hij ook graag besjes dus zorg voor enkele bessenhoudende struiken.
Als je tuin behalve voedsel ook nog schuilplaats biedt, is het plaatje compleet. Boomgaarden en houtwallen zijn hiervoor ideaal.
Conclusie
De putters zijn prachtige vogels. Niet alleen onderscheiden ze zich met hun kleurenpracht, ook hun gezang is niet te weerstaan. Met een putter in de buurt wordt je tuin meteen een klein paradijsje! En bovendien als ze in je tuin broeden, houden ze mede het besand aan insecten en rupsjes onder controle.
Ook interessant om te lezen:
